Author's Purpose in 5 Minutes! 📚 | Persuade, Inform & Entertain (PIE Method) | Praxis Core Reading 5713
*📚 आज का टॉपिक: हिंदी वर्णमाला & संस्कृत संधि*
*1 लाइन सार:*
*हिंदी में 52 वर्ण = 11 स्वर + 41 व्यंजन। संस्कृत में संधि 3 प्रकार: स्वर, व्यंजन, विसर्ग। UPTET में 'विद्यालय = विद्या + आलय' यण संधि हर साल पूछता है।*
*3 जरूरी बातें:*
1. *हिंदी वर्ण*: अं, अः = अयोगवाह। क्ष, त्र, ज्ञ = संयुक्त व्यंजन।
2. *संस्कृत स्वर संधि*: इ+इ=ई दीर्घ, अ+इ=ए गुण, अ+उ=ओ गुण, इ+अ=य यण।
3. *UPTET Trick*: परीक्षा में शब्द दो → विच्छेद पूछे। 'रामेश्वर' = राम + ईश्वर = गुण संधि।
*📝 60 MCQs - HINDI + SANSKRIT | DAY 23*
*हिंदी - वर्ण विचार + संधि: 1-30*
*संस्कृत - संधि + शब्दरूप: 31-60*
1. *हिंदी वर्णमाला में स्वरों की कुल संख्या कितनी है?*
A) 10 B) 11 C) 13 D) 16
2. *'अं' और 'अः' क्या कहलाते हैं?*
A) स्वर B) व्यंजन C) अयोगवाह D) संयुक्त
3. *'क्ष' किसके मेल से बना है?*
A) क् + ष B) क् + श C) क् + च D) क् + स
4. *'ज्ञान' में कौन सी संधि है?*
A) गुण B) यण C) वृद्धि D) व्यंजन
5. *'विद्यालय' का संधि विच्छेद होगा:*
A) विद्या + लय B) विद्या + आलय C) विद् + यालय D) विद्या + लय
6. *'महोदय' में कौन सी संधि है?*
A) दीर्घ B) गुण C) वृद्धि D) यण
7. *'महा + उदय' = महोदय, यह कौन सी संधि है?*
A) दीर्घ B) गुण C) वृद्धि D) यण
8. *'नायक' का संधि विच्छेद है:*
A) ना + अक B) नै + अक C) ने + अक D) नै + क
9. *'सूर्योदय' में संधि है:*
A) सूर्य + उदय = गुण B) सूर्य + ओदय = वृद्धि C) सूर + योदय D) कोई नहीं
10. *'वधू + आगमन' = वध्वागमन, कौन सी संधि?*
A) गुण B) दीर्घ C) यण D) वृद्धि
11. *'पित्रादेश' का विच्छेद होगा:*
A) पितृ + आदेश B) पित्र + आदेश C) पिता + आदेश D) पित + रादेश
12. *'गायक' में कौन सी संधि है?*
A) गै + अक = वृद्धि B) गा + अक = दीर्घ C) गे + अक D) गय + क
13. *'उल्लेख' का विच्छेद है:*
A) उल + लेख B) उत् + लेख C) उ + ल्लेख D) उल् + लेख
14. *'सज्जन' में कौन सी संधि है?*
A) सत् + जन = व्यंजन B) सज् + जन C) स + ज्जन D) सज + जन
15. *'जगन्नाथ' का सही विच्छेद है:*
A) जग + नाथ B) जगत् + नाथ C) जगन् + नाथ D) जगन् + नाथ
16. *'तल्लीन' में संधि है:*
A) तत् + लीन = व्यंजन B) तल + लीन C) त + ल्लीन D) तल्ल + इन
17. *'मनः + रथ' = मनोरथ, कौन सी संधि?*
A) स्वर B) व्यंजन C) विसर्ग D) दीर्घ
18. *'निः + रोग' = नीरोग, संधि का नाम:*
A) विसर्ग B) व्यंजन C) गुण D) दीर्घ
19. *'दुः + जन' = दुर्जन, कौन सी संधि?*
A) विसर्ग B) व्यंजन C) गुण D) यण
20. *'तपः + वन' = तपोवन, संधि है:*
A) विसर्ग B) गुण C) दीर्घ D) वृद्धि
21. *'अन्तर्गत' का विच्छेद होगा:*
A) अन्तर् + गत B) अन्तः + गत C) अन्त + र्गत D) अन्तर + गत
22. *'पुनः + जन्म' = पुनर्जन्म, संधि:*
A) विसर्ग B) व्यंजन C) गुण D) दीर्घ
23. *'शिरः + धार्य' = शिरोधार्य, संधि है:*
A) विसर्ग B) गुण C) दीर्घ D) वृद्धि
24. *'आशीर्वाद' में संधि है:*
A) आशीः + वाद = विसर्ग B) आशी + र्वाद C) आशीर् + वाद D) आ + शीर्वाद
25. *'उज्ज्वल' का विच्छेद है:*
A) उज् + ज्वल B) उत् + ज्वल C) उ + ज्ज्वल D) उज + ज्वल
26. *'षडानन' में संधि है:*
A) षट् + आनन = व्यंजन B) षड + आनन C) ष + डानन D) षडा + नन
27. *'वागीश' का विच्छेद होगा:*
A) वाक् + ईश B) वाग् + ईश C) वागी + श D) वा + गीश
28. *'दिग्गज' में संधि है:*
A) दिक् + गज = व्यंजन B) दिग् + गज C) दि + ग्गज D) दिग + गज
29. *'अज् + अन्त' = अजन्त, नियम है:*
A) ज् + अ = ज B) ज् + अ = ज्ज C) ज + न्त D) अ + जन्त
30. *'रामायण' में संधि है:*
A) राम + अयन = अयादि B) राम + यण C) रामा + यण D) रामाय + न
*संस्कृत - संधि + शब्दरूप: 31-60*
31. *'राम + ईश्वर' = रामेश्वर, कौन सी संधि?*
A) दीर्घ B) गुण C) वृद्धि D) यण
32. *'हरे + ए' = हरये, संधि है:*
A) गुण B) अयादि C) यण D) वृद्धि
33. *'गुरु + उपदेश' = गुरूपदेश, संधि:*
A) गुण B) दीर्घ C) यण D) वृद्धि
34. *'यदि + अपि' = यद्यपि, संधि है:*
A) गुण B) यण C) अयादि D) दीर्घ
35. *'ने + अनम्' = नयनम्, संधि:*
A) गुण B) अयादि C) वृद्धि D) यण
36. *'पौ + अकः' = पावकः, संधि:*
A) गुण B) वृद्धि C) अयादि D) यण
37. *'तत् + लयः' = तल्लयः, संधि:*
A) स्वर B) व्यंजन C) विसर्ग D) दीर्घ
38. *'वाक् + मयम्' = वाङ्मयम्, संधि:*
A) व्यंजन B) विसर्ग C) गुण D) दीर्घ
39. *'षट् + मासः' = षण्मासः, संधि:*
A) व्यंजन B) विसर्ग C) गुण D) दीर्घ
40. *'रामः + चलति' = रामश्चलति, संधि:*
A) व्यंजन B) विसर्ग C) गुण D) दीर्घ
41. *'हरिः + शेते' = हरिश्शेते, संधि:*
A) विसर्ग B) व्यंजन C) गुण D) दीर्घ
42. *'राम' शब्द का तृतीया एकवचन है:*
A) रामः B) रामम् C) रामेण D) रामाय
43. *'लता' शब्द का षष्ठी बहुवचन है:*
A) लतायाः B) लतानाम् C) लतासु D) लताभिः
44. *'कवि' शब्द का प्रथमा बहुवचन है:*
A) कवयः B) कवीः C) कवीन् D) कविभिः
45. *'गुरु' शब्द का चतुर्थी एकवचन है:*
A) गुरुः B) गुरवे C) गुरुणा D) गुरोः
46. *'पठ्' धातु लट् लकार प्रथम पुरुष एकवचन है:*
A) पठसि B) पठामि C) पठति D) पठन्ति
47. *'गम्' धातु लृट् लकार उत्तम पुरुष एकवचन:*
A) गच्छामि B) गमिष्यामि C) अगच्छम् D) जगाम
48. *'कृ' धातु लोट् लकार मध्यम पुरुष एकवचन:*
A) करोषि B) कुरु C) करोतु D) कुर्वन्तु
49. *'अस्' धातु लङ् लकार प्रथम पुरुष एकवचन:*
A) अस्ति B) आसीत् C) स्यात् D) सन्तु
50. *'ज्ञा' धातु लृट् लकार में क्या बनेगा?*
A) जानामि B) ज्ञास्यामि C) अज्ञासम् D) जज्ञौ
51. *'सुन्दर + ई' = सुन्दरी, संधि है:*
A) गुण B) वृद्धि C) यण D) दीर्घ
52. *'मत् + अर्थे' = मदर्थे, संधि:*
A) व्यंजन B) विसर्ग C) गुण D) दीर्घ
53. *'एत् + मुरारिः' = एतन्मुरारिः, संधि:*
A) व्यंजन B) विसर्ग C) गुण D) दीर्घ
54. *'कः + चित्' = कश्चित्, संधि:*
A) विसर्ग B) व्यंजन C) गुण D) दीर्घ
55. *'मनः + हर' = मनोहर, संधि:*
A) विसर्ग B) गुण C) दीर्घ D) वृद्धि
56. *'निः + चल' = निश्चल, संधि:*
A) विसर्ग B) व्यंजन C) गुण D) दीर्घ
57. *'दुः + कर' = दुष्कर, संधि:*
A) विसर्ग B) व्यंजन C) गुण D) दीर्घ
58. *'इति + आदि' = इत्यादि, संधि:*
A) गुण B) यण C) अयादि D) दीर्घ
59. *'मने + ईषा' = मनीषा, संधि:*
A) गुण B) वृद्धि C) अयादि D) दीर्घ
60. *'सु + आगतम्' = स्वागतम्, संधि:*
A) गुण B) यण C) अयादि D) दीर्घ
---
*✅ ANSWER KEY*
1-B, 2-C, 3-A, 4-B, 5-B, 6-B, 7-B, 8-B, 9-A, 10-C, 11-A, 12-A, 13-B, 14-A, 15-B, 16-A, 17-C, 18-A, 19-A, 20-A, 21-A, 22-A, 23-A, 24-A, 25-B, 26-A, 27-A, 28-A, 29-A, 30-A, 31-B, 32-B, 33-B, 34-B, 35-B, 36-C, 37-B, 38-A, 39-A, 40-B, 41-A, 42-C, 43-B, 44-A, 45-B, 46-C, 47-B, 48-B, 49-B, 50-B, 51-D, 52-A, 53-A, 54-A, 55-A, 56-A, 57-A, 58-B, 59-A, 60-B
टिप्पणियाँ
एक टिप्पणी भेजें